การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

Environmental Impact Assessment for Aquaculture

อธิบายหลักการ แนวคิด และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างถูกต้อง วิเคราะห์ผลกระทบด้านกายภาพ ชีวภาพ เศรษฐกิจ และสังคม ที่เกิดจากกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ ประยุกต์ใช้เครื่องมือ วิธีการ และกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเหมาะสม วางแผนและเสนอแนวทางการป้องกัน แก้ไข และติดตามผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำตามหลักการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนได้ ปฏิบัติงานภาคสนาม การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล และการจัดทำรายงานด้านสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเป็นระบบ แสดงออกถึงความรับผิดชอบ จริยธรรมวิชาชีพ การทำงานร่วมกับผู้อื่น และมีจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการประกอบวิชาชีพด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเหมาะสม
เพื่อปรับปรุงเนื้อหารายวิชาให้สอดคล้องกับสถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อม กฎหมาย และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในปัจจุบัน เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนให้เน้นการวิเคราะห์ปัญหา การคิดเชิงระบบ และการประยุกต์ใช้ความรู้ด้านการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมในการปฏิบัติงานจริง เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษามีทักษะด้านการเก็บข้อมูลภาคสนาม การวิเคราะห์ข้อมูล และการจัดทำรายงานด้านสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอย่างเป็นระบบ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ เทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมและชุมชน เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยใช้กรณีศึกษา การเรียนรู้เชิงปฏิบัติ และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการเรียนการสอน เพื่อพัฒนาคุณลักษณะด้านคุณธรรม จริยธรรม ความรับผิดชอบ และจิตสำนึกในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนแก่ผู้เรียน
ศึกษาแนวคิด หลักการ และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ผลกระทบของกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำต่อทรัพยากรน้ำ ดิน อากาศ ระบบนิเวศ และชุมชน การเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การจัดการของเสียและมลพิษจากฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน กฎหมายและมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง การเก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลสิ่งแวดล้อม การใช้เครื่องมือและเทคนิคในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม การวางแผนมาตรการป้องกัน แก้ไข และติดตามผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
อาจารย์จัดเวลาให้คำปรึกษาเป็นรายบุคคล หรือรายกลุ่มตามความต้องการ 1 ชั่วโมง/สัปดาห์ โดยอาจารย์จะนัดหมายวันและเวลา แจ้งให้นักศึกษาทราบล่วงหน้า
รายวิชานี้มุ่งพัฒนานักศึกษาให้มีคุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณวิชาชีพด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและสิ่งแวดล้อม โดยส่งเสริมให้นักศึกษามีความซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย และมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ ทั้งในการเรียน การปฏิบัติงานภาคสนาม และการจัดทำรายงานทางวิชาการ ตลอดจนสามารถปฏิบัติงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม เคารพความคิดเห็นและสิทธิของผู้อื่น นอกจากนี้ รายวิชายังมุ่งเน้นให้นักศึกษาตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์และใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน รวมทั้งคำนึงถึงผลกระทบของกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่อาจส่งผลต่อระบบนิเวศ ชุมชน และสังคม นักศึกษาจะได้รับการปลูกฝังให้มีจริยธรรมในการเก็บรวบรวม วิเคราะห์ และนำเสนอข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้อง โปร่งใส และเป็นธรรม โดยยึดหลักวิชาการและประโยชน์ส่วนรวมเป็นสำคัญ การจัดการเรียนการสอนจะส่งเสริมให้นักศึกษามีความรับผิดชอบต่อสังคม มีจิตสาธารณะ และสามารถนำหลักคุณธรรมและจริยธรรมไปประยุกต์ใช้ในการประกอบวิชาชีพด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและการจัดการสิ่งแวดล้อมได้อย่างเหมาะสม
ประกอบด้วยการบรรยาย อภิปราย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการวิเคราะห์กรณีศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกคิดวิเคราะห์และเชื่อมโยงองค์ความรู้กับสถานการณ์จริง นอกจากนี้ยังมีการมอบหมายงานค้นคว้า การนำเสนอรายงาน และการทำงานกลุ่ม เพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสาร การทำงานร่วมกับผู้อื่น และความรับผิดชอบในการปฏิบัติงาน
ใช้วิธีการทดสอบระหว่างเรียน การสอบกลางภาคและปลายภาค การตอบคำถาม การอภิปรายในชั้นเรียน และการวิเคราะห์กรณีศึกษา เพื่อประเมินความเข้าใจในหลักการ แนวคิด และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
รายวิชานี้มุ่งพัฒนาให้นักศึกษามีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการ แนวคิด และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ สามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกับทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และสิ่งแวดล้อมได้อย่างถูกต้อง รวมถึงเข้าใจสาเหตุและผลกระทบที่เกิดจากการใช้ทรัพยากรในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำต่อคุณภาพน้ำ ดิน อากาศ และชุมชนโดยรอบ นักศึกษาจะได้รับความรู้เกี่ยวกับการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม การควบคุมมลพิษ การจัดการของเสียจากฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และแนวทางการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน ตลอดจนมีความรู้เกี่ยวกับกฎหมาย ระเบียบ และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำทั้งในระดับประเทศและสากล นอกจากนี้ รายวิชายังส่งเสริมให้นักศึกษามีความรู้เกี่ยวกับเครื่องมือ เทคนิค และวิธีการในการเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงการจัดทำรายงาน การวางแผนมาตรการป้องกัน แก้ไข และติดตามผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยสามารถบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานจริงได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
ผู้สอนใช้วิธีการบรรยายร่วมกับการอภิปรายในชั้นเรียน เพื่ออธิบายหลักการ แนวคิด และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงเปิดโอกาสให้นักศึกษาแลกเปลี่ยนความคิดเห็น วิเคราะห์ปัญหา และเสนอแนวทางแก้ไขเกี่ยวกับผลกระทบจากกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ นอกจากนี้ มีการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กรณีศึกษา (Case Study) การเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning) และการทำงานกลุ่ม เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกการคิดวิเคราะห์ การสืบค้นข้อมูล การสังเคราะห์องค์ความรู้ และการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ รวมถึงพัฒนาทักษะการสื่อสารและการทำงานร่วมกับผู้อื่น
ประเมินจากการทดสอบระหว่างเรียน การสอบกลางภาคและปลายภาค การตอบคำถาม การอภิปรายในชั้นเรียน และการวิเคราะห์กรณีศึกษา เพื่อประเมินความเข้าใจในหลักการ แนวคิด และกระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ รวมถึงความสามารถในการเชื่อมโยงองค์ความรู้กับสถานการณ์จริง
รายวิชานี้มุ่งพัฒนาทักษะทางปัญญาของนักศึกษาให้สามารถคิด วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเป็นระบบ โดยส่งเสริมให้นักศึกษามีความสามารถในการวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบที่เกิดจากกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำต่อทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และชุมชน รวมทั้งสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเข้าด้วยกันได้อย่างเหมาะสม นักศึกษาจะได้รับการฝึกให้สามารถสืบค้น รวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ทั้งข้อมูลภาคสนาม เอกสารวิชาการ และกรณีศึกษา เพื่อนำมาใช้ในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม การวางแผนมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหา รวมถึงการตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลและหลักวิชาการ นอกจากนี้ รายวิชายังส่งเสริมให้นักศึกษามีความคิดสร้างสรรค์ สามารถประยุกต์ใช้ความรู้และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนสามารถประเมินสถานการณ์และเสนอแนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมที่สอดคล้องกับหลักการพัฒนาอย่างยั่งยืน การจัดกิจกรรมการเรียนรู้จะเน้นให้นักศึกษาได้ฝึกคิดอย่างมีเหตุผล ผ่านการวิเคราะห์กรณีศึกษา การอภิปราย การทำงานกลุ่ม การปฏิบัติภาคสนาม และการจัดทำรายงานวิชาการ เพื่อพัฒนาความสามารถในการคิดเชิงวิพากษ์ การแก้ปัญหา และการตัดสินใจอย่างมีประสิทธิภาพในสถานการณ์จริง
ผู้สอนใช้วิธีการบรรยายร่วมกับการอภิปราย เพื่อกระตุ้นให้นักศึกษาคิดวิเคราะห์และเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกับการจัดการสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ยังใช้การเรียนรู้โดยกรณีศึกษา (Case Study) เพื่อให้นักศึกษาได้ศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นจริง วิเคราะห์สาเหตุ ผลกระทบ และแนวทางการป้องกันหรือแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ รายวิชายังใช้การเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning) และการทำงานกลุ่ม เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษาได้ฝึกคิดวิเคราะห์ การสืบค้นข้อมูล การสังเคราะห์องค์ความรู้ และการตัดสินใจร่วมกัน โดยเปิดโอกาสให้นักศึกษาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาที่หลากหลาย
ผู้สอนประเมินจากการวิเคราะห์กรณีศึกษา การอภิปรายในชั้นเรียน และการตอบคำถามเชิงวิเคราะห์ เพื่อพิจารณาความสามารถในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ การวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบของปัญหาสิ่งแวดล้อม รวมถึงการเสนอแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสมตามหลักวิชาการ นอกจากนี้ มีการประเมินจากการจัดทำรายงาน การศึกษาค้นคว้า การทำโครงงาน และการนำเสนอผลงาน ทั้งในรูปแบบรายบุคคลและรายกลุ่ม โดยพิจารณาความสามารถในการสืบค้น รวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ รวมถึงการใช้เหตุผลในการตัดสินใจและการเสนอแนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อม
รายวิชานี้มุ่งพัฒนานักศึกษาให้มีทักษะด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบในการทำงาน ทั้งในด้านการเรียน การปฏิบัติงานภาคสนาม และการทำงานร่วมกับผู้อื่น โดยส่งเสริมให้นักศึกษาสามารถทำงานเป็นทีม มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี และปรับตัวเข้ากับสถานการณ์และบุคคลที่หลากหลายได้อย่างเหมาะสม นักศึกษาจะได้รับการพัฒนาให้มีความรับผิดชอบต่อตนเองและส่วนรวม สามารถวางแผนและปฏิบัติงานตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความตรงต่อเวลา และมีความรับผิดชอบต่อผลของการปฏิบัติงาน โดยเฉพาะในการทำงานกลุ่ม การเก็บข้อมูลภาคสนาม และการจัดทำรายงานด้านสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ นอกจากนี้ รายวิชายังส่งเสริมให้นักศึกษามีทักษะในการสื่อสาร การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นอย่างสร้างสรรค์ สามารถแสดงความคิดเห็นและนำเสนอข้อมูลทางวิชาการได้อย่างเหมาะสม รวมถึงเรียนรู้การทำงานร่วมกับชุมชน หน่วยงาน หรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดการสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้จะเน้นการทำงานกลุ่ม การอภิปราย การนำเสนอผลงาน และการปฏิบัติงานร่วมกัน เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษามีภาวะผู้นำและผู้ตามที่ดี มีจิตสำนึกต่อสังคม และสามารถปฏิบัติงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสมตามจรรยาบรรณวิชาชีพ
ผู้สอนจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบกลุ่ม โดยมอบหมายงานค้นคว้า การวิเคราะห์กรณีศึกษา การจัดทำรายงาน และการนำเสนอผลงาน เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกการวางแผน การแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบ การตัดสินใจร่วมกัน และการแก้ไขปัญหาร่วมกับสมาชิกในกลุ่ม รวมถึงส่งเสริมการยอมรับความคิดเห็นที่แตกต่างและการรับฟังผู้อื่นอย่างสร้างสรรค์
ผู้สอนประเมินจากการมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนการสอน การอภิปรายในชั้นเรียน การทำงานกลุ่ม และการปฏิบัติงานร่วมกับเพื่อนหรือผู้เกี่ยวข้อง โดยพิจารณาความสามารถในการสื่อสาร การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การรับฟังผู้อื่น การยอมรับความคิดเห็นที่แตกต่าง และการทำงานร่วมกันอย่างสร้างสรรค์
รายวิชานี้มุ่งพัฒนานักศึกษาให้มีทักษะในการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยส่งเสริมให้นักศึกษาสามารถรวบรวม จัดการ วิเคราะห์ และแปลผลข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างถูกต้องและเป็นระบบ รายวิชายังมุ่งพัฒนาทักษะการสื่อสารทั้งการพูด การเขียน และการนำเสนอผลงานทางวิชาการ โดยให้นักศึกษาสามารถอธิบายข้อมูล ผลการวิเคราะห์ และข้อเสนอแนะด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างชัดเจน ถูกต้อง และเหมาะสมกับผู้รับสาร ทั้งในรูปแบบรายงานวิชาการ การนำเสนอหน้าชั้นเรียน และการสื่อสารกับชุมชนหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ส่งเสริมให้นักศึกษาสามารถใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ และสื่อดิจิทัลที่เกี่ยวข้องในการสืบค้นข้อมูล การประมวลผลข้อมูล การวิเคราะห์ผล การจัดทำรายงาน และการนำเสนอผลงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
กิจกรรมที่ ผลการเรียนรู้ * วิธีการประเมินผลนักศึกษา สัปดาห์ที่ประเมิน สัดส่วนของการประเมินผล
ไม่มีข้อมูล
กรมประมง. (2563). การจัดการสิ่งแวดล้อมในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ. กรุงเทพมหานคร: กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กรมควบคุมมลพิษ. (2564). แนวทางการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการจัดการมลพิษทางน้ำ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). คู่มือการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
 
เอกสารประกอบการสอน รายวิชา “การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ” สาขาวิชาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ลำปาง
Boyd, C. E. & Tucker, C. S. (2012). Pond Aquaculture Water Quality Management. New York: Springer. Pillay, T. V. R. & Kutty, M. N. (2005). Aquaculture: Principles and Practices (2nd ed.). Oxford: Blackwell Publishing FAO. (2022). The State of World Fisheries and Aquaculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.