การประมวลผลภาพแบบดิจิทัล

Digital Image Processing

1.1 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับพื้นฐานของภาพแบบดิจิทัล
1.2 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับองค์ประกอบของการมองเห็น รูปแบบภาพ พิกเซลล์
1.3 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ในการประมวลผลภาพ
1.4 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการประมวลผลภาพเบื้องต้น
1.5 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการปรับปรุงคุณภาพของภาพในโดเมนเชิงพื้นที่และเชิงความถี่
1.6 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการแปลงฟูเรียร์สำหรับภาพ
1.7 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการรีโสเรชั่นภาพ เรขาคณิตสำหรับภาพ กระบวนการทางโฟโลจิคอล
1.8 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับลักษณะเด่นของภาพ การตัดแบ่งภาพ การคัดแยกภาพ
1.9 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้งานการประมวลผลภาพ
การพัฒนาและปรับปรุงรายวิชาในครั้งนี้ได้พิจารณาให้สอดคล้องกับองค์ความรู้ของหลักสูตร เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ สภาพการศึกษาของชาติและภาคอุตสาหกรรม และปรับปรุงรายวิชาให้สอดคล้องกับปรัชญาของมหาวิทยาลัยที่ให้เป็นบัณฑิตนักปฏิบัติและเป็นผู้ใช้เครื่องมือทางด้านเทคโนโลยีต่าง ๆ โดยคาดว่าผลที่ได้รับจะส่งผลช่วยให้การจัดการศึกษาได้พัฒนานักศึกษาที่มีคุณภาพ และมีประสิทธิภาพตอบสนองความต้องการของตลาดแรงงาน เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนและสังคม
ศึกษาเกี่ยวกับพื้นฐานของภาพแบบดิจิทัล องค์ประกอบของการมองเห็น รูปแบบของภาพ ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ในการประมวลผล การประมวลผลเบื้องต้น พิกเซลล์ การปรับปรุงคุณภาพของภาพ การแปลงฟูเรียร์สำหรับภาพ การรีโสเรชั่นภาพ เรขาคณิตสำหรับภาพ กระบวนการทางมอร์โฟโลจิคอล ลักษณะเด่นของภาพ การตัดแบ่งภาพ การคัดแยกภาพ การประยุกต์ใช้งานการประมวลผลภาพ
อาจารย์จัดเวลาให้คำปรึกษาเป็นรายบุคคล หรือรายกลุ่มตามความต้องการ 2 ชั่วโมง/สัปดาห์ (เฉพาะรายที่ต้องการ)
พัฒนาผู้เรียนให้มีความรับผิดชอบ มีวินัย มีจรรยาบรรณวิชาชีพ โดยมีคุณธรรม จริยธรรมตามคุณสมบัติหลักสูตร ดังนี้
เข้าใจและซาบซึ้งในวัฒนธรรมไทย ตระหนักในคุณค่าของระบบคุณธรรม จริยธรรม เสียสละ และ ซื่อสัตย์สุจริต
มีวินัย ตรงต่อเวลา รับผิดชอบต่อตนเองและสังคม เคารพกฎระเบียบและข้อบังคับต่าง ๆ ขององค์กรและสังคม
มีภาวะความเป็นผู้นำและผู้ตาม สามารถทำงานเป็นหมู่คณะ สามารถแก้ไขข้อขัดแย้งตามลำดับความสำคัญ เคารพสิทธิและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น รวมทั้งเคารพในคุณค่าและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์
สามารถวิเคราะห์และประเมินผลกระทบจากการใช้ความรู้ทางวิศวกรรมต่อบุคคล องค์กร สังคม และสิ่งแวดล้อม
มีจรรยาบรรณทางวิชาการและวิชาชีพ และมีความรับผิดชอบในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพ รวมถึงเข้าใจถึงบริบททางสังคมของวิชาชีพวิศวกรรมในแต่ละสาขา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
บรรยายพร้อมยกตัวอย่างกรณีศึกษา เกี่ยวกับการประมวลผลภาพแบบดิจิทัล
อภิปรายกลุ่ม
กำหนดให้นักศึกษาหาตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง
กำหนดให้มีวัฒนธรรมองค์กร เพื่อเป็นการปลูกฝังให้นักศึกษามีระเบียบวินัย โดยเน้นการเข้าชั้นเรียนให้ตรงเวลาตลอดจนการแต่งกายที่เป็นไปตามระเบียบของมหาวิทยาลัย นักศึกษาต้องมีความรับผิดชอบโดยในการทำงานกลุ่มนั้นต้องฝึกให้รู้หน้าที่ของการเป็นผู้นำกลุ่มและการเป็นสมาชิกกลุ่ม มีความซื่อสัตย์โดยต้องไม่กระทำการทุจริตในการสอบหรือลอกการบ้านของผู้อื่น
ประเมินจากการตรงเวลาของนักศึกษาในภาพเข้าชั้นเรียน การส่งงานตามกำหนดระยะเวลาที่มอบหมายและการร่วมกิจกรรม
ประเมินจากการมีวินัยและพร้อมเพรียงของนักศึกษาในการเข้าร่วมกิจกรรมเสริมหลักสูตร
ปริมาณการกระทำทุจริตในการสอบ
ประเมินจากความรับผิดชอบในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย
นักศึกษาต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับภาพแบบดิจิทัล การมองเห็น การเกิดภาพ ฮาร์ดแวร์และซอร์ฟแวร์ การประมวลผลภาพเบื้องต้น การแปลง การบีบอัด การปรับปรุงคุณภาพ การกรอง รีสโตร์เลชัน การประยุกต์ใช้งาน
บรรยาย อภิปราย การทำงานกลุ่ม การนำเสนอรายงาน การวิเคราะห์กรณีศึกษา และมอบหมายให้ค้นหาบทความ ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง โดยนำมาสรุปและนำเสนอ การศึกษาโดยใช้ปัญหา และโครงงาน Problem – based Learning และเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
ทดสอบย่อย สอบกลางภาค สอบปลายภาค ด้วยข้อสอบที่เน้นการวัดหลักการและทฤษฎี
ประเมินจากการนำเสนอผลการค้นคว้าข้อมูล กรณีศึกษา หรือโจทย์จาก Problem – based Learning
มีความคิดอย่างมีวิจารณญาณที่ดี
สามารถรวบรวม ศึกษา วิเคราะห์ และ สรุปประเด็นปัญหาและความต้องการ
สามารถคิด วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาด้านวิศวกรรมได้อย่างมีระบบรวมถึงการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
มีจินตนาการและความยืดหยุ่นในการปรับใช้องค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องอย่างเหมาะสม ในการพัฒนานวัตกรรมหรือต่อยอดองค์ความรู้จากเดิมได้อย่างสร้างสรรค์
สามารถสืบค้นข้อมูล และแสวงหาความรู้เพิ่มเติมได้ด้วยตนเอง เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต และทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางองค์ความรู้และเทคโนโลยีใหม่ ๆ
บรรยาย อภิปราย การมอบงานให้นักศึกษาทำรายงานโครงงานพิเศษที่ให้วิเคราะห์และแก้ไขปัญหา
อภิปรายกลุ่ม
สอบกลางภาคและปลายภาค โดยเน้นข้อสอบที่มีการวิเคราะห์สถานการณ์
วัดผลจากการประเมินโครงการ การนำเสนอผลงาน
สังเกตพฤติกรรมการแก้ไขปัญหา
สามารถสื่อสารกับกลุ่มคนที่หลากหลาย และสามารถสนทนาทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถใช้ความรู้ในสาขาวิชาชีพมาสื่อสารต่อสังคมได้ในประเด็นที่เหมาะสม
สามารถเป็นผู้ริเริ่มแสดงประเด็นในการแก้ไขสถานการณ์เชิงสร้างสรรค์ทั้งส่วนตัวและส่วนรวม พร้อมทั้งแสดงจุดยืนอย่างพอเหมาะทั้งของตนเองและของกลุ่ม รวมทั้งให้ความช่วยเหลือและอำนวยความสะดวกในการแก้ไขปัญหาสถานการณ์ต่าง ๆ
สามารถวางแผนและรับผิดชอบในการพัฒนาการเรียนรู้ทั้งของตนเอง และสอดคล้องกับทางวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง
รู้จักบทบาท หน้าที่ และมีความรับผิดชอบในการทำงานตามที่มอบหมายทั้งงานบุคคลและงานกลุ่ม สามารถปรับตัวและทำงานร่วมกับผู้อื่นทั้งในฐานะผู้นำและผู้ตามได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถวางตัวได้อย่างเหมาะสมกับความรับผิดชอบ
มีจิตสำนึกความรับผิดชอบด้านความปลอดภัยในการทำงาน และการรักษาสภาพแวดล้อมต่อสังคม
ปลูกฝังให้มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับในงานกลุ่ม
ส่งเสริมให้นักศึกษากล้าแสดงออกและเสนอความคิดเห็นโดยการจัดอภิปรายและเสวนางานที่มอบหมายที่ให้ค้นคว้า
ใช้วิธีการสอนแบบเปิดโอกาสในการแสดงความคิดเห็น เพื่อฝึกการยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่นด้วยเหตุผล
ส่งเสริมการเคารพสิทธิและการรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น
ประเมินตนเอง และเพื่อน ด้วยแบบฟอร์มที่กำหนด
ประเมินจากรายงานที่นำเสนอ พฤติกรรมการทำงานเป็นทีม
ประเมินจากรายงานการศึกษาด้วยตนเอง
มีทักษะในการสื่อสารข้อมูลทั้งทางการพูด การเขียน และการสื่อความหมายโดยใช้สัญลักษณ์
สามารถใช้เครื่องมือการคำนวณและเครื่องมือทางวิศวกรรม เพื่อประกอบวิชาชีพในสาขาวิศวกรรมที่เกี่ยวข้องได้
สามารถสืบค้น ศึกษา วิเคราะห์ และประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อแก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม
มอบหมายงานให้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง โดยมีสถิติอ้างอิง จากแหล่งที่มาข้อมูลที่น่าเชื่อถือ
นำเสนอโดยรูปแบบและเทคโนโลยีที่เหมาะสม
ประเมินจากรายงาน และรูปแบบการนำเสนอด้วยสื่อเทคโนโลยี
ประเมินจากการมีส่วนร่วมในการอภิปรายและวิธีการอภิปราย
มีทักษะในการบริหารจัดการในด้านเวลา เครื่องมือ อุปกรณ์และวิธีการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
มอบหมายงานให้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง โดยมีสถิติอ้างอิง จากแหล่งที่มาข้อมูลที่น่าเชื่อถือ
นำเสนอโดยรูปแบบและเทคโนโลยีที่เหมาะสม
ประเมินจากพฤติกรรมการเข้าเรียนและส่งงานที่ได้รับมอบหมายตรงตามขอบเขตเวลาที่กำหนด
แผนที่แสดงการกระจายความรับผิดชอบมาตรฐานผลการเรียนรู้จากหลักสู่รายวิชา (Curriculum Mapping)
กลุ่มวิชา คุณธรรม จริยธรรม ด้านความรู้ ทักษะทางปัญญา ทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ ทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทักษะพิสัย
ลำดับ รหัสวิชา ชื่อวิชา มีวินัย ตรงต่อเวลา รับผิดชอบต่อตนเองและสังคม เคารพกฎระเบียบและข้อบังคับต่าง ๆ ขององค์กรและสังคม สามารถวิเคราะห์และประเมินผลกระทบจากการใช้ความรู้ทางวิศวกรรมต่อบุคคล องค์กร สังคมและสิ่งแวดล้อม มีจรรยาบรรณทางวิชาการและวิชาชีพ และมีความรับผิดชอบในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพ รวมถึงเข้าใจถึงบริบททางสังคมของวิชาชีพวิศวกรรมในแต่ละสาขาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีความรู้และความเข้าใจทางคณิตศาสตร์พื้นฐาน วิทยาศาสตร์พื้นฐาน วิศวกรรมพื้นฐาน และเศรษฐศาสตร์ เพื่อการประยุกต์ใช้กับงานทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง และการสร้างนวัตกรรมทางเทคโนโลยี สามารถวิเคราะห์และแก้ไขปัญหา ด้วยวิธีการที่เหมาะสม รวมถึงการประยุกต์ใช้เครื่องมือที่เหมาะสม เช่น โปรแกรมคอมพิวเตอร์ เป็นต้น สามารถใช้ความรู้และทักษะในสาขาวิชาของตน ในการประยุกต์แก้ไขปัญหาในงานจริงได้ สามารถคิด วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาด้านวิศวกรรมได้อย่างมีระบบ รวมถึงการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถสืบค้นข้อมูลและแสวงหาความรู้เพิ่มเติมได้ด้วยตนเอง เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตและทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางองค์ความรู้และเทคโนโลยีใหม่ ๆ สามารถเป็นผู้ริเริ่มแสดงประเด็นในการแก้ไขสถานการณ์เชิงสร้างสรรค์ทั้งส่วนตัวและส่วนรวม พร้อมทั้งแสดงจุดยืนอย่างพอเหมาะทั้งของตนเองและของกลุ่ม รวมทั้งให้ความช่วยเหลือและอำนวยความสะดวกในการแก้ไขปัญหาสถานการณ์ต่าง ๆ สามารถวางแผนและรับผิดชอบในการพัฒนาการเรียนรู้ทั้งของตนเอง และสอดคล้องกับทางวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง มีทักษะในการวิเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศทางคณิตศาสตร์ หรือการแสดงสถิติ ประยุกต์ต่อการแก้ปัญหาที่เกี่ยวข้องได้อย่างสร้างสรรค์ สามารถใช้เครื่องมือการคำนวณและเครื่องมือทางวิศวกรรม เพื่อประกอบวิชาชีพในสาขาวิศวกรรมที่เกี่ยวข้องได้ มีทักษะในการบริหารจัดการในด้านเวลา เครื่องมือ อุปกรณ์และวิธีการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
1 ENGEL118 การประมวลผลภาพแบบดิจิทัล
กิจกรรมที่ ผลการเรียนรู้ * วิธีการประเมินผลนักศึกษา สัปดาห์ที่ประเมิน สัดส่วนของการประเมินผล
1 2, 3, 5, 6 - สอบกลางภาค - สอบปลายภาค 9,18 20%, 20%
2 1, 2, 3, 4, 5, 6 - การทำงานเดี่ยว งานกลุ่ม และนำเสนอ - การส่งงานที่ได้รับมอบหมายตามกำหนดเวลา ตลอดภาคการศึกษา 40%
3 1, 4 - การเข้าชั้นเรียน - การมีส่วนร่วม อภิปราย ถามตอบ เสนอความคิดเห็นในชั้นเรียน - การแต่งกายและประพฤติตามระเบียบวินัย - สังเกตพฤติกรรมการทำงาน ตลอดภาคการศึกษา 20%
1. เอื้อพันธ์วิริยะกุล, ศันสนีย์. การประมวลผลภาพดิจิตอล. เชียงใหม่: ภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2555.
2. ธีรอำพน, นิพนธ์. การประมวลผลสัญญาณและภาพดิจิทัล: ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. เชียงใหม่: คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2564.
3. เตียวงศ์สมบัติ, ประเสริฐศักดิ์. การประมวลผลภาพดิจิทัลเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: ภาควิชาเทคโนโลยีวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ วิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 2566.
4. ไทยนิมิต, สมหญิง. การประมวลผลภาพดิจิทัลเบื้องต้นด้วย MATLAB. กรุงเทพฯ: ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2553.
5. ปานยินดี, ชัยพร. การประมวลผลภาพดิจิทัล. นครปฐม: สำนักงานประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์, 2564.
6. อุดมหรรษากุล, สมเกียรติ. การประมวลผลภาพดิจิตอลเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: ท้อป, 2554.
7. Gonzalez, Rafael C., and Richard E. Woods. Digital Image Processing. 4th ed. New York: Pearson, 2018.
8. MARQUES, OGE. (2011). PRACTICAL IMAGE AND VIDEO PROCESSING USING MATLAB. John Wiley & Sons.
9. Castleman, K. R. (1996). Digital image processing. Prentice Hall.
10. McAndrew, A. (2004). Introduction to Digital Image Processing Using MATLAB. Thomson Course Technology.
11. Jähne, Bernd. Digital Image Processing. 6th ed. Berlin: Springer, 2005.
12. Jain, Anil K. Fundamentals of Digital Image Processing. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1989.
13. Petrou, Maria, and Costas Petrou. Image Processing: The Fundamentals. 2nd ed. West Sussex: John Wiley & Sons, 2010.
14. Pratt, William K. Digital Image Processing. 4th ed. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2007.
1. MathWorks. "MATLAB." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://www.mathworks.com/products/matlab.html
2. MathWorks. MATLAB. เวอร์ชัน R2026a. Natick, MA: The MathWorks Inc., 2569.
3. Adobe. "Adobe Photoshop." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://www.adobe.com/products/photoshop.html.
4. ImageJ. "ImageJ." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://imagej.net/.
5. OpenCV. "OpenCV." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://opencv.org/.
6. Scilab. "Scilab." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://www.scilab.org/.
7. The GIMP Development Team. "GIMP." เข้าถึงเมื่อ 16 มีนาคม 2569. https://www.gimp.org/.
1. คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล (Personal Computer: PC) โดยมีข้อกำหนดระบบขั้นต่ำ (Minimum System Requirements) ตามข้อกำหนดของซอฟต์แวร์
2. ซอฟท์แวร์คอมพิวเตอร์ ลิขสิทธิ์การศึกษา
   2.1 MATLAB
   2.2 SciLAB
   2.3 โปรแกรมประมวลผลภาพ เช่น Photoshop, GIMP, ImageJ
3. เครื่องฉาย
4. กล้องถ่ายภาพ
การประเมินประสิทธิผลรายวิชานี้ ที่จัดทำโดยนักศึกษา ได้จัดกิจกรรมในการนำแนวคิดและความเห็นจากนักศึกษาได้ดังนี้
การสนทนากลุ่มระหว่างผู้สอนและผู้เรียน
แบบประเมินผู้สอน และแบบประเมินรายวิชา
ในการเก็บข้อมูลเพื่อประเมินการสอน ได้มีกลยุทธ์ ดังนี้
การสังเกตการณ์สอนของผู้ร่วมทีมสอน
ผลการเรียนของนักศึกษา
การทวนสอบผลประเมินการเรียนรู้
หลังจากผลการประเมินการสอนในข้อ 2 จึงมีการปรับปรุงการสอน โดยการจัดกิจกรรมในการระดมสมอง และหาข้อมูลเพิ่มเติมในการปรับปรุงการสอน ดังนี้
สัมมนาการจัดการเรียนการสอน
การวิจัยในและนอกชั้นเรียน
ในระหว่างกระบวนการสอนรายวิชา มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ในรายหัวข้อ ตามที่คาดหวังจากการเรียนรู้ในวิชา ได้จาก การสอบถามนักศึกษา หรือการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษา รวมถึงพิจารณาจากผลการ ทดสอบย่อย และหลังการออกผลการเรียนรายวิชา มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์โดยรวมในวิชาได้ดังนี้
การทวนสอบการให้คะแนนจากการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษาโดยอาจารย์อื่น หรือผู้ทรงคุณวุฒิ ที่ไม่ใช่อาจารย์ประจำหลักสูตร
มีการตั้งคณะกรรมการในสาขาวิชา ตรวจสอบผลการประเมินการเรียนรู้ของนักศึกษา โดยตรวจสอบข้อสอบ รายงาน วิธีการให้คะแนนสอบ และการให้คะแนนพฤติกรรม
จากผลการประเมิน และทวนสอบผลสัมฤทธิ์ประสิทธิผลรายวิชา ได้มีการวางแผนการปรับปรุงการสอนและรายละเอียดวิชา เพื่อให้เกิดคุณภาพมากขึ้น ดังนี้
ปรับปรุงรายวิชาทุก 3 ปี หรือตามข้อเสนอแนะและผลการทวนสอบมาตรฐานผลสัมฤทธิ์ตามข้อ 4
เปลี่ยนหรือสลับอาจารย์ผู้สอน เพื่อให้นักศึกษามีมุมมองในเรื่องการประยุกต์ความรู้นี้กับปัญหาที่มาจากงานวิจัยของอาจารย์หรืออุตสาหกรรมต่าง ๆ